Báo cáo việc làm phi nông nghiệp của Mỹ tháng 7 gây bất ngờ, khi thị trường cho rằng đây là tín hiệu cho sự chậm lại của nền kinh tế, Rick Rieder – Giám đốc đầu tư toàn cầu bộ phận thu nhập cố định tại BlackRock – lại đưa ra cách giải thích khác: sự yếu kém trong thị trường lao động không phản ánh sự sụp đổ nhu cầu, mà là cuộc cách mạng năng suất do AI thúc đẩy đang thay đổi hoàn toàn logic vận hành của thị trường lao động.

Rieder từng là ứng viên nổi bật cạnh tranh vị trí Chủ tịch Fed với Walsh, và luận điểm cốt lõi của ông trực tiếp chỉ ra nhược điểm của khung phân tích vĩ mô truyền thống—"không thể dễ dàng đồng nhất sự yếu kém của việc làm với sự suy yếu của kinh tế nữa".

Ông cho rằng, dưới tác động đồng thời của công nghệ AI thâm nhập, doanh nghiệp theo đuổi hiệu quả tối ưu và số lượng người nhập cư giảm mạnh, giá trị tín hiệu của dữ liệu phi nông nghiệp như một chỉ báo kinh tế đang bị suy giảm một cách hệ thống.

Ông cũng trực tiếp đặt câu hỏi về hiệu quả của công cụ lãi suất, khẳng định "việc tăng lãi suất giờ đây không còn quá ý nghĩa", và chủ trương chuyển sang sử dụng các biện pháp tài khóa như nới lỏng quy định để ứng phó với lạm phát.

Về mặt phân bổ tài sản, quan điểm vĩ mô của Rieder đã chuyển hóa thành xu hướng vị thế rõ ràng. Ông tiết lộ rằng các quỹ của mình hiện ưu tiên hơn các tài sản thu nhập cố định của châu Âu, tài sản thị trường mới nổi và tài sản chứng khoán hóa, còn với trái phiếu doanh nghiệp Mỹ hạng đầu tư, ông nhận định "hoàn toàn không quá hấp dẫn", bởi thị trường đang chịu sức ép lớn từ nguồn cung mới.

Cuộc cách mạng năng suất AI: Khi cắt giảm nhân sự không còn đồng nghĩa với suy thoái

Rieder cho rằng việc dữ liệu việc làm phi nông nghiệp tháng 7 chuyển sang tiêu cực xuất phát từ ba yếu tố cấu trúc: Ứng dụng sâu của AI trong môi trường làm việc, doanh nghiệp theo đuổi hiệu quả vận hành tối đa và sự thu hẹp quy mô lao động do số lượng người nhập cư giảm mạnh.

Trong khung phân tích của ông, số lượng việc làm giảm chính là phản ánh rằng "doanh nghiệp Mỹ đang học cách mở rộng sản xuất mà không cần tăng số lượng nhân viên".

Dữ liệu vĩ mô và vi mô đều hỗ trợ cho nhận định này.

Năng suất lao động của Mỹ chỉ giảm một lần duy nhất trong 16 quý gần đây, hiệu suất sản xuất nâng lên đáng kể so với thập niên 2010. Nghiên cứu của 22V Research cho thấy, khoảng 25 công ty thuộc S&P 500 đã lượng hóa tác động của AI tới lợi nhuận doanh nghiệp, trung bình mang lại mức tăng biên lợi nhuận 180 điểm cơ bản.

Việc AI nâng cao biên lợi nhuận không chỉ là đặc quyền của các công ty công nghệ.

Công ty quản lý chất thải của Mỹ công bố rằng nền tảng "xe tải thông minh" đã tạo ra hơn 300 triệu USD lợi nhuận EBITDA mỗi năm nhờ nâng cấp dịch vụ, tối ưu hóa tuyến đường và giảm chi phí vận hành. Willis Towers Watson – công ty môi giới bảo hiểm và tư vấn – cho biết dự kiến sẽ tiết kiệm được 400 triệu USD chi phí nhờ tự động hóa quy trình.

Tranh cãi về tác dụng của tăng lãi suất: Khi công cụ lãi suất gặp phải lạm phát cơ cấu

Sự nghi ngờ của Rieder về tăng lãi suất không chỉ là nhận định chiến thuật mà còn chạm đến vấn đề sâu xa trong tranh luận về chính sách tiền tệ hiện tại. Ông nhấn mạnh: "Tôi không cho rằng việc điều chỉnh lãi suất liên bang qua đêm thực sự giải quyết được vấn đề — chúng ta từng thấy điều này trước đây."

Lý do đằng sau quan điểm này là: nếu áp lực lạm phát chủ yếu đến từ cấu trúc sản xuất được AI tái định hình và thay đổi cung lao động do chính sách nhập cư, thì các công cụ lãi suất truyền thống — cơ chế truyền dẫn của chúng dựa vào kiềm chế tổng cầu — đang giảm dần hiệu quả khi đối diện với loại cú sốc này.

Rieder cho rằng, các biện pháp tài khóa như nới lỏng quy định, cải cách thủ tục cấp phép nhà ở và giảm/miễn nợ sinh viên sẽ giúp giảm lạm phát hiệu quả hơn so với thắt chặt chính sách tiền tệ.

bara